Xanthos (Ksanthos) Antik Kenti, Antalya’nın Kaş ilçesine bağlı Kınık bölgesinde yer alan, Likya uygarlığının tarih sahnesine damga vurmuş en önemli yerleşimlerinden biridir. UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde Letoon ile birlikte yer alan Xanthos, hem siyasi hem kültürel anlamda Likya’nın başkenti olarak kabul edilir.
Xanthos’un antik kaynaklardaki ismi Likya dilinde “Arnna” olarak geçer. Ova manzarasına hâkim iki tepe üzerine kurulan şehir, stratejik konumu ve gelişmiş mimarisiyle dikkat çeker. Homeros’a göre Xanthoslular, Sarpedon komutasında Troya Savaşı’na katılmış bir halktır; ancak arkeolojik bulgular yerleşimin MÖ 8. yüzyıldan itibaren izlenebildiğini göstermektedir.
Xanthos’un Kısa Tarihi
MÖ 545–546: Pers komutan Harpagos’un kuşatmasıyla karşılaşan Xanthoslular, şehri teslim etmemek adına trajik bir direniş göstermiştir.
MÖ 475–450: Büyük bir yangın felaketi yaşanır.
MÖ 334: Büyük İskender bölgeyi ele geçirir.
İskender sonrasında şehir sırasıyla Ptolemaioslar, ardından Suriye Kralı III. Antiokhos egemenliğine girer.
MÖ 2. yüzyıl: Likya Birliği’nin başkenti.
MÖ 42: Romalı Brutus tarafından büyük ölçüde yıkılır; sonrasında Marcus Antonius döneminde yeniden inşa edilir.
Roma Çağı: Vespasianus adına yapılan tak başta olmak üzere birçok yapı bu döneme aittir.
Bizans Dönemi: Piskoposluk merkezi hâline gelir.
7. yüzyıl sonrası: Arap akınlarıyla önemini kaybeder.
Xanthos’ta Gezilecek Yerler ve Öne Çıkan Anıtlar
Xanthos’un iki tepesinde Likya Akropolü ve Roma Akropolü bulunur. Her iki akropol de farklı dönemlere ait sur duvarlarıyla çevrilidir. Kentteki başlıca yapılar:
Tiyatro
Roma dönemine ait tiyatro, Likya Akropolü’nün kuzeyindedir ve şehrin en iyi korunmuş yapılarındandır.
Harpy Anıtı
Tiyatronun batısında bulunan, yaklaşık MÖ 5. yüzyıla tarihlenen ünlü mezar anıtıdır. Harpy (kadın başlı, kuş kanatlı yaratık) kabartmalarıyla bilinir. Asıl eser bugün British Museum’da sergilenmektedir.
Kaideli Likya Lahitleri
Harpy Anıtı’nın hemen yakınında yer alan diğer Likya lahitleri, bölgenin özgün mezar mimarisini temsil eder.
Agora
Tiyatronun yanında yer alan kare planlı geniş alan, Roma dönemine ait ticaret ve sosyal yaşam alanıdır.
Likya Dili Kitabeleri
Agoranın kuzeydoğusunda bulunan anıt mezarın gövdesinde, Likya dilindeki en uzun kitabe yer alır. Xanthoslu prens Kherei’nin yaşamını anlatır.
Aslanlı Mezar, Payava Lahdi ve Merehi Lahdi
Roma akropolünün güney eteklerinde konumlanır; önemli bölümleri bugün British Museum koleksiyonundadır.
Nereid Anıtı
MÖ 4. yüzyıla tarihlenen bu gösterişli anıt mezarın da orijinal parçaları British Museum’da sergilenmektedir.
Neden Xanthos’u Görmelisiniz?
Likya uygarlığının en büyük ve en etkileyici antik yerleşimlerinden biri olması
UNESCO Dünya Mirası statüsü
Eşsiz Likya mezar mimarisinin ve kitabelerinin sergilendiği nadir bir alan olması
Kaş ziyaretlerinde kolay ulaşılabilir konumuyla tarih ve doğayı bir araya getirmesi
Xanthos’a Ulaşım
Xanthos, Kaş merkezine yaklaşık 6 km uzaklıkta olup araçla 10–15 dakika içinde ulaşılabilir. Letoon Antik Kenti ise sadece 4 km mesafededir; iki antik kenti aynı gün gezmek idealdir.
